Mục Đích & Phạm Vi Áp Dụng
SOP vận hành AHU nhằm đảm bảo hệ thống HVAC phòng sạch hoạt động ổn định, duy trì chênh áp, ACH, nhiệt độ và độ ẩm theo thiết kế. Áp dụng cho tất cả AHU phục vụ phòng sạch GMP.
Trách nhiệm: Kỹ thuật viên HVAC thực hiện, Trưởng bộ phận kỹ thuật phê duyệt, QA giám sát compliance.
Pre-Start Checklist (10 Items)
Trước khi khởi động AHU, kỹ thuật viên phải hoàn thành checklist sau:
| STT | Hạng mục kiểm tra | Tiêu chí OK |
|---|---|---|
| 1 | Chiller đang chạy, nước lạnh sẵn sàng | Nhiệt độ nước cấp 7±1°C |
| 2 | Van nước lạnh mở đúng vị trí | Van mở, không rò rỉ |
| 3 | Damper vị trí đúng (OA, RA, EA) | Theo setpoint BMS |
| 4 | Bộ lọc ok (chênh áp trong giới hạn) | Pre <100Pa, Medium <250Pa, HEPA <350Pa |
| 5 | Drain pan không đọng nước bẩn | Thoát nước tốt, không mùi |
| 6 | Belt quạt căng đúng, không nứt | Độ chùng 15-25mm |
| 7 | Motor không có dấu hiệu bất thường | Không nóng, không mùi khét |
| 8 | Cảm biến nhiệt độ/độ ẩm hoạt động | Giá trị hiển thị hợp lý |
| 9 | Cảm biến chênh áp phòng hoạt động | Hiển thị giá trị, không lỗi |
| 10 | BMS online, không có alarm pending | Tất cả alarm đã xử lý |
Quy Trình Khởi Động AHU
- Xác nhận pre-start checklist — tất cả 10 items phải OK
- Bật AHU từ BMS hoặc panel điều khiển — xác nhận motor quay đúng chiều
- Chờ 15-20 phút ổn định — nhiệt độ, độ ẩm, chênh áp đạt setpoint
- Kiểm tra chênh áp bộ lọc — ghi nhận giá trị ban đầu
- Kiểm tra chênh áp phòng — đạt 10-15 Pa (sạch → kém sạch)
- Kiểm tra nhiệt độ/độ ẩm — 20-24°C, 45-65% RH
- Ghi logbook — thời gian khởi động, thông số, người thực hiện, ký tên
Quy Trình Tắt AHU (Shutdown Procedure)
Tắt AHU chỉ được thực hiện khi có phê duyệt từ QA và theo quy trình:
- Xác nhận không có sản xuất đang diễn ra trong phòng sạch
- Thông báo Production và QA trước khi tắt
- Đóng van nước lạnh (tránh ngưng tụ trên dàn lạnh)
- Tắt quạt AHU từ BMS/panel
- Đóng damper gió ngoài (OA) để tránh bụi xâm nhập
- Ghi logbook: thời gian tắt, lý do, người phê duyệt
💡 Lưu ý chuyên gia: Sau khi tắt AHU >4 giờ, phòng sạch mất cấp. Khi khởi động lại phải chờ recovery time (thường 15-30 phút) và đếm hạt xác nhận phòng đạt cấp sạch trước khi cho sản xuất.
Setback Mode (Chế Độ Giảm Tải Ngoài Giờ)
Setback mode giảm ACH ngoài giờ sản xuất để tiết kiệm năng lượng mà vẫn duy trì cấp sạch ở mức tối thiểu:
- Giảm tốc độ quạt: Từ 100% xuống 60-70% (qua VFD/biến tần)
- Nâng setpoint nhiệt độ: Từ 22°C lên 25-26°C
- Duy trì chênh áp: Vẫn giữ ≥10 Pa giữa các vùng sạch
- Tự động chuyển: BMS tự chuyển sang setback mode theo lịch (ví dụ: 22:00-06:00)
- Recovery: BMS tự chuyển về full mode 30-60 phút trước giờ sản xuất
Giám Sát Vận Hành Hàng Ngày
| Thông số | Tần suất | Phương pháp | Alert |
|---|---|---|---|
| Chênh áp phòng | Mỗi ca (3 lần/ngày) | Đọc trên panel/BMS | <10 Pa hoặc >20 Pa |
| Chênh áp bộ lọc | Hàng ngày | Differential pressure gauge | >2× giá trị ban đầu |
| Nhiệt độ/độ ẩm | Liên tục (BMS auto-log) | Cảm biến online | Ngoài spec ±2°C hoặc ±5%RH |
| Trạng thái motor | Hàng ngày | Cảm biến rung, nhiệt độ | Rung >3mm/s, nhiệt >80°C |
| Dòng điện motor | Hàng tuần | Ampe kìm | >RLA (Rated Load Amps) |
Xử Lý Sự Cố Thường Gặp
| Sự cố | Nguyên nhân có thể | Hành động xử lý |
|---|---|---|
| AHU trip | Quá tải, mất pha, quá nhiệt motor | Kiểm tra alarm code → khắc phục → restart → recovery → đếm hạt |
| Quá nhiệt motor | Belt trượt, ổ trục kẹt, thiếu gió | Tắt AHU → kiểm tra belt/bearing → sửa → restart |
| Rung động bất thường | Cánh quạt lệch, bearing mòn | Tắt AHU → kiểm tra cánh quạt/bearing → cân bằng hoặc thay |
| Ồn bất thường | Belt trùng/nứt, vật lạ trong AHU | Tắt AHU → kiểm tra bên trong → loại bỏ vật lạ/thay belt |
| Mất chênh áp phòng | Cửa mở, damper hỏng, HEPA rò rỉ | Kiểm tra cửa → kiểm tra damper → test HEPA |
| Nhiệt độ không đạt | Chiller hỏng, van nước kẹt | Kiểm tra chiller → kiểm tra van → gọi bảo trì |
Mẫu Logbook AHU Hàng Ngày
Logbook ghi nhận tối thiểu: ngày/giờ, AHU ID, trạng thái (ON/OFF/Setback), chênh áp phòng (Pa), chênh áp lọc (Pa), nhiệt độ (°C), độ ẩm (%RH), alarm (nếu có), người kiểm tra, chữ ký. Logbook lưu trữ tối thiểu 5 năm theo GMP.
Cần hỗ trợ xây dựng SOP vận hành AHU?
Liên hệ Tư Vấn Phòng Sạch để được tư vấn xây dựng SOP, training đội ngũ kỹ thuật.
Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)
AHU phòng sạch có chạy 24/7 không?
Thường có. AHU phòng sạch dược phẩm chạy liên tục 24/7 để duy trì cấp sạch. Có thể giảm ACH ngoài giờ sản xuất (setback mode) nhưng không tắt hoàn toàn.
AHU bị trip thì xử lý thế nào?
Bước 1: Ghi nhận thời gian và alarm code. Bước 2: Kiểm tra nguyên nhân (quá nhiệt, quá tải, mất điện). Bước 3: Khắc phục. Bước 4: Khởi động lại theo SOP. Bước 5: Chờ recovery → đếm hạt xác nhận → mới cho sản xuất.
Bao lâu cần bảo trì AHU?
Hàng ngày: kiểm tra chênh áp, nhiệt độ. Hàng tuần: vệ sinh bề mặt. Hàng tháng: kiểm tra belt/motor. Hàng quý: vệ sinh dàn lạnh. Hàng năm: thay pre/medium filter.